Nowa pracownia RTG, TK lub MR: lista kontrolna IT

Zanim nowa pracownia RTG, TK lub MR przyjmie pierwszego pacjenta, po stronie IT kilka elementów musi działać i być przetestowanych. Chodzi o system HIS lub RIS do rejestracji i opisów, archiwum obrazów PACS, połączenie aparatu z tymi systemami w standardzie DICOM i stacje opisowe z monitorami diagnostycznymi. Do tego dochodzą wydawanie badań pacjentom, sieć i łącza, kopie zapasowe oraz wymiana dokumentacji z platformą P1 (krajową platformą e-zdrowia).

Najwięcej problemów sprawia zbyt późne włączenie IT do projektu. Gniazda sieciowe, miejsce na serwer i zasilanie są wtedy już zabudowane.

Kiedy włączyć IT do projektu pracowni?

Najlepiej na etapie projektu pomieszczeń. Tydzień przed dostawą aparatu jest już za późno. Na etapie projektu da się jeszcze zaplanować:

• punkty sieciowe przy aparacie, w sterowni, w gabinecie opisowym i w rejestracji,
• szafę rack lub serwerownię z zasilaniem awaryjnym i chłodzeniem,
• łącze internetowe o odpowiedniej przepustowości, z łączem zapasowym,
• warunki w gabinecie opisowym, bo oświetlenie i ustawienie stanowisk mają znaczenie dla pracy na monitorach diagnostycznych.

Wsparcie w budowie nowych pracowni diagnostyki obrazowej to jedna z usług, które opisujemy w ofercie radiologia w Conetso Healthcare. W jednym z projektów dostarczyliśmy i wdrożyliśmy system PACS razem z infrastrukturą.

Czym różnią się HIS, RIS i PACS?

• HIS (Hospital Information System) to system szpitala lub przychodni: rejestracja, dokumentacja, rozliczenia, wymiana danych z P1.
• RIS (Radiology Information System) to system pracowni radiologicznej: zlecenia badań, harmonogram aparatów, opisy.
• PACS (Picture Archiving and Communication System) to archiwum obrazów medycznych, z którego korzystają stacje opisowe i przeglądarki.

W mniejszej pracowni funkcje RIS bywają modułem systemu HIS. Od początku musi być jasne, który system jest źródłem zleceń, gdzie powstaje opis i gdzie przechowywane są obrazy. Ogólnie o systemach HIS pisaliśmy we wpisie o tym, czym jest system HIS.

Połączenie aparatu z systemami

Aparaty diagnostyczne komunikują się z systemami w standardzie DICOM. Przy uruchomieniu pracowni konfigurujemy razem z serwisem producenta aparatu dwie podstawowe usługi:

• listę roboczą (Modality Worklist), z której aparat pobiera z RIS lub HIS zarejestrowanych pacjentów i badania, więc technik nie przepisuje danych ręcznie,
• wysyłanie obrazów (Storage), dzięki któremu po badaniu obrazy trafiają automatycznie do PACS.

Do konfiguracji potrzebne są dane obu stron: nazwy (AE Title), adresy, porty. Zbierz je w jednej tabeli i przetestuj na badaniu testowym, zanim aparat zostanie odebrany. W sieci aparat powinien być w osobnym segmencie, z dostępem tylko do potrzebnych systemów. Opisaliśmy to we wpisie Segmentacja sieci w przychodni.

Stacje opisowe i monitory diagnostyczne

Stacja opisowa to komputer z oprogramowaniem do przeglądania i opisywania badań oraz monitorami diagnostycznymi. Monitory diagnostyczne różnią się od zwykłych m.in. jasnością i kalibracją. Wymagania dla nich wynikają z przepisów. Przed otwarciem stacje muszą być dostarczone i skonfigurowane z PACS i RIS, a monitory sprawdzone przed pierwszym opisem.

Pracujemy m.in. z monitorami diagnostycznymi Barco i EIZO oraz z systemami producentów aparatów, takich jak GE i Siemens Healthineers.

Wydawanie badań pacjentom

Pacjent zwykle chce otrzymać obrazy razem z opisem. Najczęściej służy do tego duplikator płyt, czyli urządzenie, które nagrywa badanie na płytę z przeglądarką DICOM i drukuje etykietę. Dostarczamy duplikatory i materiały eksploatacyjne, m.in. urządzenia Epson. Coraz częściej pracownie udostępniają też badania online, co wymaga bezpiecznego dostępu pacjenta i integracji z PACS.

Kopie zapasowe archiwum PACS

Archiwum obrazów szybko rośnie, a badania TK i MR zajmują dużo miejsca. Plan kopii musi obejmować bazę RIS lub HIS i całe archiwum PACS. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w art. 29 określa okresy przechowywania dokumentacji. Co do zasady to 20 lat, a dla zdjęć rentgenowskich przechowywanych poza dokumentacją pacjenta 10 lat (stan prawny na 16.09.2026).

Przestrzeń na archiwum i kopie warto więc planować na wiele lat naprzód.

Opis badania jako elektroniczna dokumentacja medyczna

Opis badania diagnostycznego jest jednym z rodzajów elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM) wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów elektronicznej dokumentacji medycznej, § 1 pkt 5. Zgodnie z ustawą o systemie informacji w ochronie zdrowia (art. 2 pkt 6) taki dokument musi być podpisany. Dopuszczalne są kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany, podpis osobisty albo mechanizm udostępniany bezpłatnie przez ZUS.

Dane o zdarzeniu medycznym trafiają do systemu P1 (stan prawny na 16.09.2026). Przed otwarciem sprawdź więc, czy system jest połączony z P1 i czy każdy lekarz opisujący ma działający sposób podpisu.

Lista kontrolna IT przed otwarciem pracowni

Obszar	Co sprawdzić	Kiedy
Infrastruktura	punkty sieciowe, szafa rack, UPS, chłodzenie	projekt pomieszczeń
Łącza	łącze główne i zapasowe, przepustowość dla wysyłki badań	przed montażem aparatu
Systemy	HIS / RIS / PACS skonfigurowane, użytkownicy i uprawnienia	przed dostawą aparatu
Integracja	Modality Worklist i Storage przetestowane na badaniu testowym	uruchomienie aparatu
Stacje opisowe	oprogramowanie, połączenie z PACS i RIS, monitory sprawdzone	przed pierwszym opisem
Wydawanie badań	duplikator, materiały, ewentualnie dostęp online	przed otwarciem
Kopie zapasowe	kopie bazy i archiwum PACS, test odtworzenia	przed otwarciem
P1 i podpisy	certyfikaty P1 w systemie, podpisy lekarzy, test wysłania dokumentu	przed otwarciem
Bezpieczeństwo	segment sieci dla aparatu, dostęp serwisu przez VPN	uruchomienie aparatu

Otwierasz pracownię lub rozbudowujesz istniejącą? Skontaktuj się z nami. Przejdziemy przez tę listę razem z Tobą i dostawcą aparatu.